JG Johnston

In een eerdere brief merkten we op dat het lichaam zelf niet is opgenomen in de bewustzijnsvormen die Jung in zijn model van psychologische typen beschrijft. "Persoonlijkheid" is een andere. Ook die lijkt buiten de grenzen van Jungs model te vallen.

 

Heb je ooit gemerkt dat de fysieke aanwezigheid van mensen, hen observeren en naar hen luisteren, subtiel verschilt van het ervaren van dezelfde beelden en geluiden via een videoconferentie? Het is alsof er een persoonlijke 'sfeer' ontbreekt, een sfeer die we ervaren wanneer de persoon aanwezig is, maar die niet waarneembaar is in een digitale omgeving.

 

Mensen die bij iemands overlijden aanwezig zijn geweest, en daarbij alleen met de persoon in kwestie waren, hebben vaak gemeld dat ze op het moment van overlijden plotseling de afwezigheid van die persoon ervoeren. De stervende haalt diep adem, en dan voelt de aanwezige zich ineens vreemd genoeg alleen in de kamer.

 

Dit besef van een persoonlijke aanwezigheid is niet opgenomen als functie in een van Jungs acht psychologische typen.

 

De persoonlijkheid kan ook een bewustzijn van het ego bezitten. We schrijven bewustzijn normaal gesproken toe aan het ego – de Latijnse term voor 'ik'. Elk van Jungs psychologische typen is een vorm van ego-bewustzijn. Toch zijn we ons ook bewust van dat ego-bewustzijn – we hebben een soort transcendent bewustzijn van het bewustzijn zelf. Dit transcendente aspect van het bewustzijn is echter uitgesloten van Jungs psychologische typen.

 

Er zijn dus minstens twee soorten bewustzijn die buiten het typemodel vallen, maar wel als eigenschappen van de individuele persoonlijkheid kunnen worden beschouwd:
1. bewustzijn van de fysieke aanwezigheid van een ander
2. bewustzijn van het bewustzijn zelf

 

Dat wil niet zeggen dat Jung ze niet herkende, want dat deed hij zeker wel, maar alleen dat het vormen van bewustzijn zijn die buiten het model van psychologische typen vallen.

 

JG Johnston
Auteur van Jungs onmisbare kompas